ASHB Bakım Kuruluşlarında çalışan personel kamera ile izlenemez!

GÜVENLİK AMACI DIŞINDAKİ HER KULLANIM HUKUKA AYKIRIDIR!

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na (ASHB) bağlı Çocuk Evleri Sitesi (ÇES), Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi (ÇEKOM) ve Çocuk Koruma İlk Müdahale Birimleri (ÇOKİM) gibi kuruluşlarda veya Yaşlı ve Engelli Bakım Kuruluşlarında kullanılan güvenlik kameraları, hukukun izin verdiği sınırlar içinde ve yalnızca güvenlik amacıyla kullanılabilir.

Bu sınırların dışına çıkılarak kameraların;

• Personelin çalışıp çalışmadığını,
• Uyuyup uyumadığını,
• İşini yeterli yapıp yapmadığını,
• Performansını, mesaisini veya disiplinini

izlemek amacıyla kullanılması; özel hayatın gizliliğini ihlal, kişilik haklarına saldırı ve önemli ölçüde mobbing niteliği taşımaktadır.

Bu husus, hem yerleşik Yargıtay içtihatları hem de Anayasa Mahkemesi kararları ile açık ve tartışmasız biçimde ortaya konmuştur.

1- KAMERANIN HUKUKİ AMACI: SADECE GÜVENLİK

Yargıtay’ın istikrar kazanmış yaklaşımına göre:

“Kamera sistemleri yalnızca işyeri ve can güvenliğini sağlamak amacıyla kurulabilir.”

Bu temel ilke, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin E.2019/8564, K.2020/13200 sayılı kararı ile netleştirilmiştir.

Yargıtay 9. HD – E.2019/8564, K.2020/13200

(Kamera, yalnızca güvenlik amacı için kurulabilir)

Kararın özü:
Kameraların “güvenlik” gerekçesiyle kurulmuş gibi gösterilip, fiiliyatta personel performansını izleme, hata tespiti, disiplin uygulaması amacıyla kullanılması hukuka aykırıdır. Amaca aykırı kullanılan kamera kayıtlarına dayanılarak verilen idari veya disiplin cezaları geçersizdir.

2. ÇOCUK ENGELLİ VE YAŞLI BAKIM PERSONELİ VE GÜVENLİK GÖREVLİLERİ KAMERA İLE DENETLENEMEZ

ÇES, ÇEKOM ve ÇOKİM Kuruluşları yalnızca birer kamu kurumu değil; aynı zamanda koruma altındaki çocuk, engelli ve yaşlıla için “ev” niteliğinde yaşam alanlarıdır.

Bu alanlarda;

• Çocuk bakım personelinin,
• Güvenlik görevlilerinin

sürekli ve sistematik biçimde kamera ile izlenmesi, hem çalışanların özel hayatını, hem de çocukların mahremiyetini ihlal eder.

Yargıtay 22. HD – E.2014/14050, K.2015/24159

(Mesai takibi için kamera → hukuka aykırı)

Bu şekilde elde edilen kayıtların delil değeri yoktur.

Mesai takibi için kamera kullanılması ölçüsüzdür.

Kart sistemi, puantaj gibi alternatifler varken kameraya başvurulamaz.

3- SÜREKLİ VE YOĞUN İZLEME ÖZEL HAYATIN İHLALİDİR

Yargıtay 9. HD – E.2018/11132, K.2021/7632

(Çalışanların sürekli izlenmesi → özel hayatın ihlali)

• Zoom özelliği olan,
• Yüz ifadelerine kadar detay alan,
• Çalışan üzerinde baskı yaratan

kamera sistemleri, işyeri güvenliği amacını aşar. Bu kayıtlarla yapılan fesih ve disiplin işlemleri geçersizdir.

6. HABERİ OLMADAN İZLENEN ÇALIŞANIN HAKKI İHLAL EDİLİR

Anayasa Mahkemesi – Bireysel Başvuru 2016/75138

Karar:
Çalışanın bilgisi olmadan kamera ile izlenmesi,
Anayasa m.20 – Özel hayata saygı hakkının ihlalidir. Çalışana manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

7. “KAMERADAN İZLENECEKSİNİZ” MESAJLARI MOBBİNGDİR

Personelin;

• WhatsApp gruplarından,
• Resmî/yarı resmî mesajlarla,
• “Kameradan izleniyorsunuz”,
• “Görüntülere bakacağız”

şeklinde tehditvari ifadelerle uyarılması, psikolojik baskı yaratır.

Bu tür uygulamalar:

• Mobbing,
• Çalışma barışının bozulması,
• Kişilik haklarının ihlali

olarak değerlendirilmektedir.

Genel Hukuki İlke:

“Güvenlik için kurulan kamera, personel takibi için kullanılamaz.”

Bu ilkeye göre:

1. Kamera açık, görünür ve bildirimi yapılmış olmalıdır.
2. Mesai, performans, disiplin amacıyla kullanılamaz.
3. Son çare (ultima ratio) olmalıdır.
4. Mahrem alanlar kesinlikle yasaktır.
5. Kayıtlar yalnızca somut olay halinde incelenebilir.
6. KVKK’ya aykırı elde edilen görüntüler hiçbir davada delil olamaz.