25 YILLIK HUZUREVİ YÖNETMELİĞİ TARİHE KARIŞTI: YENİ DÜZENLEME NEYİ DEĞİŞTİRİYOR?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 21 Şubat 2001 tarihli yönetmeliği yürürlükten kaldırdı. Bakıma muhtaç yaşlı tanımından risk sınıflandırmasına, yeni meslek gruplarından disiplin hükümlerine kadar köklü dönüşüm yaşandı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 6 Mayıs 2026 tarihli ve 33245 sayılı Resmî Gazete’de yayımladığı yeni yönetmelikle Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri’ne ilişkin eski düzenlemeyi yürürlükten kaldırdı. Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu döneminde 21 Şubat 2001’de çıkarılan ve defalarca güncellenen metin artık tarihe karıştı; 94 madde ile eklerinden oluşan yeni yönetmelik yayımlandığı gün itibarıyla yürürlüğe girdi.İki metin arasındaki karşılaştırma, yüzeysel bir güncellemenin çok ötesinde yapısal bir dönüşüme işaret ediyor. Bakıma hak kazanma kriterleri, hizmet birimlerinin sınıflandırılması, çalışan kadro yapısı, bireysel bakım anlayışı ve dijital altyapı zorunlulukları kökten yeniden tanımlandı.

KABUL YAŞI DEĞİŞTİ: HUZUREVLERİ 70’E YÜKSELDİ

En çarpıcı değişiklik, yaşlı tanımında kendini gösteriyor. Eski yönetmelik, huzurevi ve bakım merkezlerine kabul için tek bir ölçüt koyuyordu: 60 yaş ve üzeri olmak. Yeni düzenleme bu eşiği ikiye ayırdı.Artık sağlıklı ve bağımsız yaşlıların hizmet alacağı huzurevlerine kabul yaşı 70’e yükseltildi. Bakıma muhtaç olanlar için 60 yaş sınırı korunmakla birlikte, bu kesim için artık kısmi ya da tam bağımlı ibareli Engelli Sağlık Kurulu Raporu şartı da aranıyor. Eski metinde böyle bir rapor zorunluluğu yoktu.Mevcut hak sahiplerini korumaya yönelik bir geçiş hükmü de eklendi. Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce kurum bakımı hizmeti alan, başvuruda bulunan veya sırada bekleyen yaşlılar için 70 yaş şartı uygulanmayacak.

Aynı güvence, yeni inşa edilmemiş mevcut hizmet binalarına yönelik fiziki standartlar için de geçerli.Başvuru belgelerine yeni kalemler eklendi. Eski yönetmelikte bulunmayan adli sicil kaydı belgesi artık zorunlu. Sağlık raporunda da değişiklik var: Yalnızca genel bir sağlık raporu yeterli değil; belgede “toplu yaşam alanlarında kalabilir” ibaresinin bulunması şart.

DÖRT RENKLİ RİSK SİSTEMİ: KIRMIZIDAN YEŞİLE ÖNCELİK SIRALAMASI

Eski mevzuatta bulunmayan ve yeni sistemin merkezine yerleştirilen en özgün unsur, risk sınıflandırması. Artık başvurular dört renge göre ayrışacak ve bu renk, kurum bakımına yerleştirmede öncelik sırasını belirleyecek.

Kırmızı risk, en öncelikli grubu oluşturuyor: Buluntu veya terk edilmiş yaşlılar, ihmal ya da istismar mağdurları, bağımsız hareket edemeyen ve yanında bakım verecek kimsesi bulunmayanlar bu kapsamda değerlendiriliyor. Bu grup için il müdürlüğünün teklifi ve mülki idare amirinin onayıyla ivedi kabul sağlanacak; gerekli belgeler hazırlanana kadar geçici veya misafir statüsünde barındırma imkânı da tanınıyor.

Turuncu risk ikinci önceliği oluşturuyor: 90 yaş ve üzerindeki yaşlılar ile her iki eşin de 80 yaş üzerinde olduğu ve birinin bakıma muhtaç olduğu çiftler, bu kategoride yer alıyor.

Sarı risk üçüncü öncelikte: Bakım ihtiyacı olmakla birlikte yanında bakım vereni bulunan ve sosyal ya da ekonomik yoksunluğu olmayan yaşlılar bu gruba giriyor.

Yeşil risk ise dördüncü ve son önceliği temsil ediyor: 70 yaş üzeri, bağımsız ancak sosyal ya da ekonomik yoksunluk içindeki yaşlılar bu sınıfta değerlendiriliyor.Bu sınıflandırma, çağrı sırasını da doğrudan etkiliyor. Başvuru sıralamasında artık yalnızca başvuru tarihi değil; risk sınıfı, cinsiyet, bölge, il ve kuruluş tercihi, yaş, sağlık ile ekonomik durum birlikte gözetilecek.

YENİ MESLEK GRUPLARI: GERONTOLOG VE ERGOTERAPİST SAHNEYE ÇIKIYOR

Kadro yapısındaki en dikkat çekici yenilik, eski yönetmelikte hiç yer almayan meslek gruplarının mevzuata dahil edilmesi. Gerontolog, ergoterapist, konuşma ve dil terapisti ile yurt yönetim memuru, yasal statü kazanıyor.Gerontolog, yaşlanma sürecini biyolojik, psikolojik, sosyal ve çevresel boyutlarıyla değerlendiren uzman olarak tanımlandı. Yaşlı profil analizleri, düşme ve malnütrisyon risk değerlendirmeleri, geronteknoloji uygulamaları, nesiller arası etkileşim programları ve aktif yaşlanma faaliyetleri bu meslek elemanının görev kapsamında sayıldı. Yeni yönetmelikte gerontoloğa ayrılan madde, 14 ayrı görev kalemiyle son derece kapsamlı biçimde düzenlendi.Ergoterapist, günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığı artırmaya yönelik bireysel terapi planı hazırlayan ve uygulayan meslek elemanı olarak mevzuata girdi. Konuşma ve dil terapisti ise konuşma, ses, dil ve yutma işlevlerine yönelik değerlendirme ve terapi hizmetini üstlenecek.Yurt yönetim memuru da yeni bir kadro olarak düzenlendi. Nöbet süresince nöbetçi amir olarak görev yapacak bu personel, nöbet dışında herhangi başka bir pozisyonda görevlendirilemeyecek.

Din görevlisi de ilk kez mevzuata girdi. Manevi destek, rehberlik ve danışmanlık hizmetlerini yürütecek; kuruluşta istihdam edilemediği durumlarda Diyanet İşleri Başkanlığı protokolü devreye girecek.Psikolog görev tanımı da genişletildi. Eski yönetmelikte yalnızca yaşlılara yönelik psikolojik destek söz konusuyken, yeni düzenlemede psikoloğa ayrıca personele yönelik Çalışan Destek Programı kapsamında tükenmişliği önleyici faaliyetler yürütme görevi de verildi.Bakım personeli ise eski yönetmelikte yardımcı hizmetli kapsamında değerlendiriliyordu.

Yeni metinde bu kadro, 20 maddelik bağımsız ve ayrıntılı bir görev tanımıyla ayrıştırıldı. Alt bezi bakımı standartları, günlük zaman sınırlaması olmaksızın kesintisiz hizmet yükümlülüğü ve mahremiyet vurgusu ayrıca düzenlendi.

BİREYSEL BAKIM PLANI ZORUNLU OLDU

Eski yönetmelikte yalnızca genel bir “bakım ve rehabilitasyon hizmeti” tanımı bulunuyordu. Yeni düzenleme her yaşlı için zorunlu bireysel bakım planı hazırlanmasını öngörüyor. Sağlık, beslenme, sosyal servis ve fizyoterapi birimlerinin ortaklaşa hazırlayacağı bu plan, müdür yardımcısı tarafından onaylanarak uygulamaya girecek; ihtiyaca göre koordinasyon komisyonu tarafından güncellenecek.Yaşlı temsilcisi seçimi de zorunlu hale getirildi. En az bir yıldır kuruluşta kalan yaşlılar arasından yılda bir kez seçilecek temsilci, talep ve şikayetleri yönetime iletecek, hizmet kalitesinin artırılmasına katkı sunacak. Ayrıca disiplin kurulunun da doğal üyesi olacak.

BAŞVURU VE KABUL SÜRECİ E-DEVLET’E TAŞINDI

Eski yönetmelikte başvurular doğrudan kuruluşa, ilçe sosyal hizmetler şubesine, il müdürlüğüne ya da Genel Müdürlüğe dilekçeyle yapılabiliyordu. Yeni düzenlemeyle bu kanallara sosyal hizmet merkezi müdürlükleri ve e-Devlet üzerinden elektronik başvuru seçeneği eklendi.Başvuru değerlendirme süreci de yapılandırıldı. Sosyal inceleme artık standardize edilmiş ölçüm araçlarıyla yapılacak. Raporun sonuç bölümünde yaşlının kurum bakımına ihtiyaç duyup duymadığı, dahil olduğu risk sınıfı, uygun bakım birimi, ücretli ya da ücretsiz statü ile alternatif hizmet modelleri (gündüz bakım, evde bakım gibi) açıkça belirtilecek.

Çağrıya cevap vermeyenler için süre de belirlendi. Kendisine ulaşılan yaşlı on iş günü içinde mazeret bildirmeksizin çağrıya icabet etmezse dosyası işlemden kaldırılacak.

DİSİPLİN YAPTIRIMLARI YENİDEN TANIMLANDI

Eski yönetmelikte kuruluştan çıkarma yaptırımı “bir daha kurum bakımına alınmama” koşuluna bağlanmış, yani fiilen süresiz yasakla sonuçlanıyordu. Yeni düzenleme bu yaptırımı beş yıl olarak sınırlandırdı.Disiplin süreçleri de daha ayrıntılı bir çerçeveye oturtuldu. Soruşturma, fiilin öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde başlatılmazsa zaman aşımına uğrayacak. Soruşturma süresi otuz gün; gerektiğinde gerekçe gösterilerek on beş gün uzatılabilecek. Uyarma ve oda değiştirme cezaları kuruluş müdürlüğünce verilecek; kuruluş değiştirme ve çıkarma kararları ise Genel Müdürlük onayına bağlı kalacak.İtiraz yolları da netleştirildi. Uyarma ve oda değiştirme cezalarına karşı il müdürlüğüne, kuruluş değiştirme ve çıkarma kararlarına karşı Genel Müdürlüğe on beş gün içinde itiraz edilebilecek. Her iki merciin de kararı otuz gün içinde sonuçlandırması zorunlu.

FİZİKİ STANDARTLAR DETAYLANDIRILDI

Eski yönetmelik, fiziki koşullara ilişkin genel çerçeve çiziyordu. Yeni metin bu alanı çok daha ayrıntılı düzenledi. TS 9111 erişilebilirlik standardına uyum zorunlu hale getirildi. Deprem güvenliği için Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne uyum, yangın önlemleri için 2007 tarihli Binaların Yangından Korunması Yönetmeliği’ne atıf yapıldı.Yeni gelen birimler arasında gözlem odası, izolasyon odası ve tereke odası ayrı maddelerle düzenlendi. Tereke odasında 30 günlük güvenlik kamerası kaydı zorunluluğu getirildi; adli ya da idari soruşturma varsa bu süre uzatılabiliyor. Otomatik eksternal defibrilatör (AED) bulundurulmasına da ilk kez yer verildi.

VERİ GÜVENLİĞİ VE DİJİTAL ALTYAPI

Eski yönetmelikte dijital sistemlere ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmuyordu. Yeni metin bu boşluğu önemli ölçüde kapattı. Tüm hizmet verilerinin yalnızca yetkili personel tarafından doğru ve eksiksiz biçimde bilişim sistemine işlenmesi zorunlu kılındı. KVKK (6698 sayılı Kanun) uyumu ile Bakanlığın 2025 tarihli Veri Paylaşım Yönetmeliği’ne atıf yapıldı.Standart formlar da artık elektronik ortamda düzenlenecek, saklanacak ve arşivlenecek. Bakanlığın yapacağı form güncellemelerinin kuruluşlarca derhal uygulamaya alınması zorunluluğu da düzenlemeye dahil edildi.

YAŞLI BAKIMINDA PARADIGMA KAYIYOR

Yeni yönetmelik, Türkiye’deki kurumsal yaşlı bakım anlayışında köklü bir paradigma değişikliğinin belgesi niteliğinde. Standart toplu hizmet modelinden bireyselleştirilmiş bakım planlarına geçiş, risk temelli önceliklendirme sistemi, disiplin yaptırımlarında ölçülülük ilkesi ve dijital altyapı zorunlulukları, uluslararası yaşlı bakım standartlarıyla uyum yönünde somut adımlar olarak değerlendirilebilir.Öte yandan uygulamanın kalitesi büyük ölçüde sahada belirlenecek. Gerontolog ve ergoterapist gibi yeni uzman kadrolarının kuruluşlara ne ölçüde ve ne kadar sürede yerleştirileceği, risk sınıflandırması mekanizmasının tutarlı biçimde işletilip işletilemeyeceği ve bireysel bakım planı zorunluluğunun kâğıt üzerinde kalmayıp pratiğe yansıyıp yansımayacağı, önümüzdeki dönemde yakından takip edilmesi gereken başlıca sorular olarak öne çıkıyor.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete, 6 Mayıs 2026, Sayı 33245 — Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği (Madde 92 ile yürürlükten kaldırılan: 21 Şubat 2001 tarihli ve 24325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği)